Mô hình Ngôn ngữ Lớn (LLMs) trong chẩn đoán hư hỏng cho sản xuất thông minh

Công bố nghiên cứu mới: Tổng quan toàn diện về ứng dụng Mô hình Ngôn ngữ Lớn (LLMs) trong chẩn đoán hư hỏng cho sản xuất thông minh

Nhóm nghiên cứu của IMES vừa công bố bài báo tổng quan “Large language models for fault diagnosis in smart manufacturing: A comprehensive review” trên tạp chí quốc tế Intelligent Systems with Applications (Elsevier).

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh mẽ, các Mô hình Ngôn ngữ Lớn (Large Language Models – LLMs) như GPT, Llama, Qwen, Gemini hay Claude không chỉ hỗ trợ xử lý ngôn ngữ mà còn mở ra nhiều hướng tiếp cận mới trong chẩn đoán hư hỏng (Fault Diagnosis) và bảo trì dự đoán (Predictive Maintenance) cho sản xuất thông minh.

Bài báo đã tổng hợp và phân tích có hệ thống các nghiên cứu mới nhất trên thế giới, đồng thời đề xuất một taxonomy gồm 7 vai trò chính của LLM trong chẩn đoán hư hỏng, bao gồm:

Chẩn đoán dựa trên tri thức và suy luận chuyên gia.
Diễn giải dữ liệu cảm biến và kết quả chẩn đoán.
Tự động hóa xử lý tín hiệu và trích xuất đặc trưng.
Hỗ trợ ra quyết định cho bảo trì dự đoán.
Kết hợp tri thức công nghiệp thông qua RAG và Knowledge Graph.
Phân tích đa phương thức từ dữ liệu cảm biến, hình ảnh và tài liệu kỹ thuật.
Xây dựng các tác nhân AI (AI Agents) tự động hỗ trợ chẩn đoán và bảo trì.

Bên cạnh việc tổng hợp hiện trạng nghiên cứu, bài báo cũng chỉ ra những thách thức quan trọng khi triển khai LLM trong môi trường công nghiệp như độ tin cậy của mô hình, hiện tượng hallucination, yêu cầu thời gian thực, bảo mật dữ liệu và khả năng kết hợp với các mô hình vật lý. Đồng thời, nhóm tác giả đề xuất nhiều hướng nghiên cứu triển vọng như Industrial Foundation Models, Physics-informed LLMs, Multimodal LLMs, Edge AI Copilots và Autonomous Maintenance Agents, hứa hẹn sẽ định hình thế hệ hệ thống bảo trì thông minh tiếp theo.

Nghiên cứu góp phần xây dựng một bức tranh toàn diện về xu hướng ứng dụng LLM trong sản xuất thông minh, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu, kỹ sư và doanh nghiệp đang phát triển các giải pháp giám sát tình trạng thiết bị (Condition Monitoring), chẩn đoán hư hỏng và bảo trì dự đoán dựa trên trí tuệ nhân tạo.

AE Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy các nghiên cứu tiên tiến nhằm đưa các công nghệ AI thế hệ mới vào các lĩnh vực kiểm tra không phá hủy (NDT), giám sát sức khỏe kết cấu (SHM) và sản xuất thông minh, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành và độ tin cậy của các hệ thống công nghiệp.